Rulman sistemi, motor ürünlerinin kalitesi ve çalışma performansı açısından son derece önemli bir unsurdur. Rulmanların aşırı ısınması, genellikle rulman sistemi arızasının ana nedenidir. Rulmanların aşırı ısınması, rulman gresinin bozulmasına ve arızalanmasına, rulmanların iç ve dış halkalarının ve kafeslerinin deformasyonuna yol açabilir. Hafif vakalarda rulman gürültüsü sorunlarına neden olurken, ciddi vakalarda rulman sisteminin yanması nedeniyle tüm motorun hurdaya çıkarılmasına yol açabilir. Temel seri motorlarda, rulman sistemiyle ilgili sorunlar nispeten daha azdır ve motorun kullanım ve bakım gereksinimlerine uygun düzenli bakım ve özen yeterli olabilir. Bununla birlikte, frekans dönüştürme ile kullanılan motorlarda, ayrıca düşük voltajlı yüksek güçlü ve yüksek voltajlı motorlarda, rulman sistemiyle ilgili sorunlar nispeten daha sık ve çözülmesi daha zordur.
Motor Yataklarının Isınmasının Nedenlerinin Analizi ve Özeti
(1) Tolerans uyumları ile motorun çalışma koşulları arasındaki eşleşme sorunu. Bu sorunla ilgili olarak, motor yatakları hakkındaki özel makalede ayrıntılı analiz ve tartışma yaptık. Özellikle farklı yatak serileri için, normal çalışma boşluklarının sağlanması, ilgili bileşenlerin boyutsal toleranslarına bağlıdır. Örneğin, derin oluklu bilyalı yatakların çalışma boşluğu sıfır boşluk veya hafifçe önceden sıkılmış negatif boşluk olarak kontrol edilmelidir. Silindirik makaralı yatakların çalışma boşluğu ise pozitif boşluk olmalıdır. Çok küçük olsa bile, mutlaka mevcut olmalıdır. Bu hususla ilgili olarak burada ayrıntılı bilgi vermeyeceğiz. Bununla birlikte, pratik uygulamalarda, yatak uyumunun bazı nedenlerden dolayı uygun olmadığı veya girişimsel uyumlar nedeniyle çalışma boşluğunun uygun olmadığı durumlar sıklıkla yaşanır ve ayrıca aşırı uyum boşluğu nedeniyle yatağın yerinden çıktığı durumlar da vardır. Tüm bunlar, motor yatak sisteminin kısa bir süre içinde çökmesine neden olacaktır.
(2) Elektrokimyasal korozyondan kaynaklanan yatak yanması sorunu. Bu sorun, daha önce tartıştığımız eksenel akım sorunuyla aynıdır. Eksenel akımın oluşması için gerekli koşul, eksenel gerilim ve kapalı devredir. Değişken frekans koşullarında kullanılan motorlar ile yüksek güçlü ve yüksek gerilimli motorlarda farklı derecelerde eksenel gerilim oluşacaktır. Yağlayıcının yalıtım performansı eksenel gerilime dayanamadığında, büyük bir eksenel akım yatak üzerinden kapalı bir devre oluşturacak ve yatak sisteminin bileşenlerinde yanma sorunlarına neden olacaktır. Yanmanın erken evresinde, ısı eşliğinde yatak gürültüsü olarak kendini gösterir. Çok kısa bir süre içinde, yatak bileşenlerinin hasar görmesi ve ısı sorunu nedeniyle, yatak sistemi ciddi bir arıza yaşayacaktır.
Eksenel akımdan kaynaklanan birçok sorun vardır. Bazı motorlar bir süre anormal çalışabilirken, diğerleri birkaç saat içinde ciddi arızalar yaşayabilir. Bu sorun genellikle rulman kalitesi sorunu olarak değerlendirilir. Rulmanların tekrar tekrar değiştirilmesi sorunu çözmeyecektir. Tasarım ve üretim aşamalarında gerekli önlemlerin alınması ve kullanım sırasında daha yüksek kaliteli frekans dönüştürücülerin seçilmesi çok etkili ve gerekli önlemlerdir.
(3) Yağlama sisteminin uygunsuzluğundan kaynaklanan ısınma sorunları. Bu konuyu daha önceki birçok makalede ele aldık. Bir durum, tasarımın kendisinin uygunsuzluğudur. Rulman yağ haznesi çok büyük olup iyi bir sirkülasyon oluşturamaz, bu da rulmanın arızalanmasına neden olur; rulman sistemine çok fazla gres doldurulur, bu da ısı dağılımının yetersiz olmasına yol açar; gres, çalışma koşullarına uygun değildir, bu da ısı nedeniyle gresin bozulmasına veya soğuk nedeniyle topaklanmasına neden olur, bunların her ikisi de yetersiz yağlama nedeniyle rulmanın aşırı ısınmasına yol açar; özellikle motorun çalışması sırasında düzenli bakım ve onarım son derece önemlidir.
(4) Motor sıcaklığının yükselmesi veya çalışma ortamı sıcaklığının neden olduğu rulman aşırı ısınmasıyla ilgili sorunlar. Bazı motorlar doğuştan gelen eksikliklere sahiptir ve yüksek sıcaklık sorunlarından muzdariptir. Bazı motorlar, yüksek sıcaklık koşullarında çalışan hava kompresörü motorları gibi zorlu ortamlarda çalışırken, bu durum rulman sistemi için önemli bir zorluk teşkil eder. Bu sorun ışığında, rulman sisteminde kalite sorunlarının oluşmasını önlemek için rulman malzemesi ve yağlama gresinin performansı kapsamlı bir şekilde değerlendirilmelidir.
Elbette, rulman sisteminde kalite sorunlarına yol açabilecek birçok başka neden de vardır. Ancak, kilit noktalar ele alındığı ve sorunların temel nedenleri belirlendiği sürece, motor rulman sisteminin güvenliğini ve istikrarını sağlamak mümkün olacaktır.
Yayın tarihi: 07.07.2025